17 października 2026

Językowe potyczki

 

 Pomyśl, zanim  zadedykujesz!


(…) specjaliści od marketingu prześcigają się

z ofertami „dedykowanymi”  dla swoich klientów.

Najwyraźniej nie zdają sobie sprawy z tego,

że takie sformułowanie jest błędne.

Ta konstrukcja  zapożyczona została z języka angielskiego 

(„dedicated to”).

(Jerzy Bralczyk)


W ostatnim czasie naszych rodaków ogarnęło istne szaleństwo dedykowania. Nawet przeciętnie wyczulony na błędy językowe człowiek dostaje dreszczy, gdy słyszy o tym obcym  polszczyźnie dedykowaniu. I nic to, że już Mikołaj  Rej w zamierzchłych  czasach pisał o Polakach, iż swój język mają. Oni najwyraźniej wolą być papugą narodów, jak  uważał Juliusz Słowacki. Na płaszczyźnie językowej  zjawisko papugowania widać na przykładzie mnożących się niepoprawnych i niepotrzebnych kalek.

Dedykowanie w natarciu!  Zacznę  od językoznawcy Jana Miodka, który – podobnie jak  językoznawca Jerzy Bralczyk - walczy z  dedykowaniem  używanym  w niewłaściwym znaczeniu. Przytacza następujące przykłady: Do kontaktów z państwem została dedykowana pani taka a taka. W wagonie restauracyjnym serwujemy dania dedykowane w karcie.  Kupiłem śruby dedykowane do tego typu ścian. Pieniądze te będą dedykowane na budowę nowego obiektu. Mariusz Szczygieł (dziennikarz i pisarz) zauważył  i sfotografował  w warszawskiej galerii Arkadia taką oto informację: Przyjedź rowerem.  Skorzystaj  z parkingu dedykowanego dla rowerów. Express InterCity Premium  w ulotce „Specyfikacja i usługi” reklamuje się: W pierwszej klasie cały serwis prowadzony jest przez dedykowaną do obsługi pasażerów osobę. (…) każdy pasażer otrzyma poczęstunek: (…) z dedykowanego menu.  Kosmetyki Maya - sklep internetowy   zaprasza:  Zobacz wybrane DarmarSklep  zachęca: Pielęgnacja jasnych włosów - odkryj najlepsze szampony i kosmetyki dedykowane dla blondynek. Finis (oficjalny dystrybutor) wie, że  należy sięgnąć po dedykowane kosmetyki dla pływaków. MEBIN reklamuje swoje produkty:  Meble do apartamentów dedykowane specjalnie dla dużych przestrzeni. Castorama radzi: Postawiłeś na różnorodność upraw, koniecznie wybierz dedykowane podłoża. I jeszcze kusi:  Odkurzacze do liści są dedykowanymi urządzeniami dla każdego posiadacza ogrodu. Kolejna oferta chwyta za serce i pewnie ma wyłączyć rozum:  Twoje dziecko to skarb! W Biedronce produktom dedykowanym dzieciom poświęcamy szczególną uwagę. I tak można by przytaczać  liczne dedykacje, które zewsząd nas atakują i zaśmiecają  polszczyznę.

Najsmutniejsze jest jednak to, że wielu użytkowników języka bezmyślnie powiela tę błędną kalkę językową. W języku angielskim słowa „dedicate/ dedicated” mają  szersze znaczenie. Owo dedykowanie przejęli do polszczyzny informatycy, a potem – już  w niepoprawnym znaczeniu – marketingowcy. Przełożyli bezpośrednio (dosłownie, mechanicznie) konstrukcję „dedicated to” i tak się zaczęło szaleństwo błędnego dedykowania.  Dlaczego  błędnego? Ponieważ  imiesłów przymiotnikowy dedykowany NIE  znaczy: przeznaczony do, wyznaczony do, adresowany do, przygotowany w celu.  Jan Miodek przypomina: Dedykować  - to przecież „ofiarować, ofiarowywać, poświęcić, poświęcać komuś coś, np. wiersz, powieść, film”  (tę piosenkę dedykuję moim rodzicom). 

Post dedykuję  czytelnikom naszego bloga z nadzieją, że zawsze będą dążyć  do posługiwania się poprawną polszczyzną. Można  by  również poświęcić  go  różnym osobom  beztrosko wymyślającym dedykowane promocje, kanały dotarcia, infolinie, szkolenia, podróże oraz  inne dedykowane rzeczy. Istnieje jednak obawa, że oni nie zajrzą na blog szkolny, a poza tym – lepiej wiedzą i nikogo nie słuchają. Mam też przeczucie, że niełatwo będzie zatrzymać  szerzenie się niepoprawnych  form językowych. A wydawałoby się, że to takie proste - wystarczy pomyśleć.

Rectitudo

 

Grafika:

https://media.licdn.com/dms/image/C5612AQFZYoyo17AhoQ/article-cover_image-shrink_720_1280/0/1614687449682?e=2147483647&v=beta&t=RUp4EIBzwlMkkZd3qolShDDV7R3uZXvf-Rmqsez6qWU

https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t39.30808-6/387768492_865117978316905_7388588759976822515_n.jpg?stp=cp6_dst-jpg_p526x296&_nc_cat=104&ccb=1-7&_nc_sid=5614bc&_nc_ohc=Ivm7qFrYNnkAX-WGEKF&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=00_AfBGSjEnlV1bDaE6FV4XxuM0EBLMVkPQJqo5uuT3MgSjhA&oe=652B64A5

https://i2.wp.com/stopbykom.pl/wp-content/uploads/%C2%A9Ewa@stopbykom.pl-dedykacja-dedykowa%C4%87-stopb%C5%82%C4%99domj%C4%99zykowym-StopBykom-1390x929-1.png?fit=1390%2C928&ssl=1

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz