Podróże kształcą

          Bliżej Japonii

 

Jednym z cudów współczesnego świata jest to,

że mamy tak szeroki dostęp do rozmaitych, ciekawych kultur. 

Możemy uczyć się obcych języków,

zwiedzać inne kraje,

poznawać ich historię…

(Angelina Jolie)

Jakiś czas temu zaczęłam interesować się kulturą oraz  codziennym życiem Japończyków. Zafascynowała mnie ich odmienność, przywiązanie do tradycji oraz niezwykła dbałość o proste czynności. Niestety, jeszcze nie miałam okazji odwiedzić tego wyjątkowego kraju, jednak jest to jeden z moich celów, który mam zamiar  zrealizować. W tym poście chciałabym Wam przybliżyć Japonię i ukazać, że - choć tak odmienna od Polski - jest niezwykle ciekawym miejscem.

Na świecie istnieje prawie 200 różnych państw. Każde jest inne, wyjątkowe. Jednakże jest pewien kraj złożony z około 4000 wysp (4 podstawowe to: Honshū, Kyūshū, Shikoku oraz Hokkaidō) znajdujących się na Oceanie Spokojnym, który wzbudza w Europejczykach sprzeczne uczucia – Japonia. Jej japońska nazwa (日本; Nihon, Nippon) oznacza Kraj Wschodzącego Słońca. Wywodzi się z Chin i odnosi się do położenia geograficznego Japonii. Chińczycy bowiem nadali jej tę nazwę, ponieważ z ich perspektywy to Japonia była krajem, z którego wychodziło słońce. Ma on również inne, popularne określenie – Kraj Kwitnącej Wiśni. Pochodzi on od rosnących tam drzew wiśniowych, które po zimie ubierają się w piękne, różowe kwiaty – sakurę. Wiosnę rozpoczyna tam święto Hanami, które polega na oglądaniu kwitnących drzew. Całe rodziny wtedy się spotykają, urządzają pikniki i cieszą się pięknym widokiem, kontemplując ulotność życia.

Stolicą tego kraju jest Tokio, a oficjalnym językiem – japoński. Obowiązuje tam kilka alfabetów: dwa wspólnie nazywane kana (hiragana i katakana), kanji oraz alfabet łaciński. Walutą jest jen, a wyznawane religie to szinto, buddyzm i chrześcijaństwo.

Japończycy są narodem, który dużą wagę przywiązuje do manier i etykiety. Mają ścisłe reguły wyznaczające, jak mogą zachowywać się w stosunku  do swoich rówieśników, rodziców czy też przełożonych. Japończycy są jednak wyrozumiali dla obcokrajowców  i choć przestrzeganie zasad jest mile widziane, przymkną oko na lekkie nagięcie zasad przez turystów. Pierwszą, bardzo charakterystyczną regułą jest ukłon. Dzieli się on na kilka różnych, zależnych od jego głębokości. Stosuje się je w rozmaitych sytuacjach, uzależnionych od wieku lub statusu osoby, z którą rozmawiają oraz od  kontekstu rozmowy. Japończycy kłaniają się w każdej sytuacji: na przywitanie, pożegnanie, przeprosiny czy podziękowanie. W kontaktach biznesowych natomiast, niezbędne są wizytówki. Należy  ją dokładnie przestudiować i w żadnym wypadku nie wkładać do kieszeni ani  na niej siadać, gdyż byłaby to oznaka braku szacunku do osoby, której nazwisko na niej widnieje. Wizytówkę podajemy obiema dłońmi, skierowaną właściwą stroną do rozmówcy, odbieramy również oburącz. Japończycy dużą wagę przywiązują również do punktualności. Ważnym elementem ich kultury jest zdejmowanie butów przed wejściem do domu.

Japonia jest znana z wielu zwyczajów, dla nas Europejczyków często niezrozumiałych. Dla nich całkiem zwyczajne, codzienne czynności nam wydają się często zbędne lub po prostu dziwne. Jednym z najbardziej znanych, a jednocześnie niejasnych aspektów życia Japończyków jest zachowanie przy stole. Zapewne każdy słyszał o spożywaniu posiłku pałeczkami. Czy wiecie, że posługiwanie się nimi jest określone ścisłymi zasadami? Może zacznę od powodu, dla którego nie używa się, jak w Polsce, sztućców. Choć łyżka jest jak najbardziej dozwolona, to Japończycy wystrzegają się przy stole noża. Jest to spowodowane przygotowanymi małymi porcjami, których nie należy dzielić, gdyż jest to uznane za niekulturalne. Ponadto Konfucjusz, którego filozofia miała wpływ na rozpowszechnienie stosowania pałeczek, uważał, że nóż przy stole jest wyrazem agresji. Najczęściej popełniane błędy przy jedzeniu to: kładzenie pałeczek na górze naczynia (służy do tego specjalna podstawka), wybieranie z zupy ulubionych kąsków i mieszanie w niej czy przebijanie jedzenia pałeczkami (uwaga: jedzenie sushi rękami nie jest uznawane za błąd). Co ciekawe, jedząc w Japonii zupę, nie musicie bać się siorbania, wręcz przeciwnie – głośne jedzenie jest oznaką, że jedzenie jest smaczne  oraz jest wyrazem szacunku dla kucharza. Dieta Japończyków składa się głównie z ryżu, warzyw, ryb i owoców morza, a ich kuchnia jest uznawana za jedną z najzdrowszych na świecie. W Japonii posiłki są celebrowane, a jedzenie w pośpiechu, łapczywie jest niekulturalne. Nie należy także jeść, kiedy idzie się ulicą. Co ciekawe, w restauracjach nie wypada dawać kelnerom napiwków.

Co jeszcze wyróżnia Kraj Wschodzącego Słońca spośród innych? Praca i edukacja. Japończyków bardzo często określa się mianem pracoholików. Cechuje ich obowiązkowość, staranność i dążenie do perfekcji. Wielu Japończyków pracuje ponad siły, biorąc nadgodziny i nie wypoczywając odpowiednio, więc ciągle w Japonii istnieje zjawisko śmierci z przepracowania (karoshi). System edukacyjny w Japonii jest bardzo rygorystyczny. W czasie nauki uczniowie przechodzą przez zdecydowanie więcej niż w Polsce testów. Po lekcjach są organizowane kółka zainteresowań, a ambitni uczniowie chodzą na dodatkowe lekcje przygotowujące do egzaminów wstępnych do szkół. Nas Polaków może zaskoczyć fakt, że  o czystość w szkołach dbają uczniowie. Po skończonych lekcjach mają obowiązek posprzątać budynek i jego teren. Służy to wychowaniu dzieci i młodzieży.

        

Jednakże Japończycy nie tylko uczą się i pracują. Swój wolny czas poświęcają na różne rozrywki. Jednym z najpopularniejszych sposobów spędzania wolnego czasu w Kraju Kwitnącej Wiśni jest karaoke. Spotykają się tam rodziny i przyjaciele. Śpiewają starsi, młodsi, dziewczyny i chłopcy. Innymi słowy: śpiewa każdy. Innym popularnym zajęciem, które rozprzestrzeniło się na cały świat, jest czytanie mang lub oglądanie anime. Japończycy również bardzo często odwiedzają gorące źródła, aby się zrelaksować. Popularne jest również origami – tradycyjna sztuka składania papieru. Innym tradycyjnym zajęciem jest ceremonia parzenia herbaty.

Jak można zauważyć,  Japonia jest niezwykłym krajem. Ich kultura różni się od naszej, dlatego ciekawi i zadziwia. Mam nadzieję, że choć trochę Was zainteresowałam tym niezwykłym krajem i postaracie się odszukać jeszcze inne ciekawostki na temat Kraju Wschodzącego Słońca. Zapewniam bowiem, że informacje przedstawione w poście, są tylko kroplą w morzu wiedzy o Japonii.

Katarzyna

Grafika:

https://pixabay.com/pl/morze-ocean-wody-fale-natura-2566597/

http://www.gaijinwpodrozy.pl/dlaczego-japonia-kraj-kwitnacej-wisni/

http://ocdn.eu/images/pulscms/YjA7MDQsMCwwLDNlOCwyOTg7MDYsMzIwLDFjMg__/c16104352b00382b49c2e1a515875e1b.jpg

http://www.topnaj.pl/japonia-ciekawostki/

Literackie fascynacje

           Lalka pod lupą

 

...uczą się zamykać oczy na fakty, a marzyć o ideałach.

(Bolesław Prus)

Powieść Lalka Bolesława Prusa jest bardzo znana i ceniona. Zajmuje jedną z pozycji na liście lektur obowiązkowych w szkole średniej, co myślę, jest zmorą niejednego ucznia. Sięgając po dzieło polskiego pisarza, poznajemy jednego z głównych bohaterów, jakim jest Stanisław Wokulski. Jest to mężczyzna po czterdziestce, który daje się poznać od strony -  moim zdaniem - pozytywnej. Wiemy, że po trudnym młodzieńczym życiu (warto podkreślić szczególnie trud kształcenia się - Wokulski nie należał do grona bogatej szlachty, co stanowiło przeszkodę m.in. w zdobywaniu wiedzy, ale także udział w powstaniu styczniowym) stał się człowiekiem biznesu. Jako wdowiec  postanowił położyć kres panującym plotkom o „wżenieniu się” w dorobek Minclów i wyruszył w świat w celu pomnożenia własnego majątku. W jego życiu pojawia się wiele postaci, które mają znaczący wpływ na jego rozwój oraz stanowią istotne grono bohaterów powieści, a ich losy również są szczegółowo przedstawione. Nie będę się jednak skupiać na ogólnej treści utworu Prusa. W swoim artykule chciałabym zainspirować Was do poszukiwania ciekawych informacji o Lalce i poznania tajemnic, jakie w sobie skrywa. Postaram się przedstawić Wam kilka z nich.

Kosmos Lalki. Pierwiastek bezkobiecy. Taki nagłówek spotkałam w eseju Olgi Tokarczuk pt. Lalka i perła. Myślę, że tylko nieliczne grono czytelników Lalki zwróciło uwagę na fakt, że w powieści Prusa kobiety nie odgrywają zbyt istotnej roli, a przynajmniej nie pojawia się ich aż tak wiele jak mężczyzn. Tokarczuk pisze: Kobiety w powieści Prusa istnieją, a jakże, jednak w porównaniu z mężczyznami  wydaje się, że brakuje im jakiegoś wymiaru i rzeczywiście zauważmy, że poznając przeszłość bohaterów, niewiele możemy dowiedzieć się o matce Wokulskiego, Rzeckiego czy Izabeli Łęckiej. Wypadały z powieści. Za to ojcowie są opisani bardziej szczegółowo, a ich losy przeplatają się z losami dzieci. Weźmy na przykład ojca Wokulskiego - Piotra, który wykorzystuje pracowitość syna i pobiera od niego pieniądze, aby dochodzić swoich praw do majątku w sądach. Ojciec Rzeckiego - zapalony bonapartysta, dla którego ogromną rolę w życiu odgrywa polityka. No i na koniec Tomasz Łęcki. Ojciec Izabeli, który mieszka wraz  z córką i panną Florentyną w kamienicy. Jest przekonany o świetności swojego rodu, co niestety już jest tylko jego wyobrażeniem. Pochodzi z bogatej arystokracji, lecz stracił swój majątek i popadł w długi, co wpływa na znajomość z Wokulskim. Jednak nie możemy krytykować pisarza i jego dzieła za taki wybór bohaterów utworu. Prus w ramach rekompensaty tworzy postać prezesowej Zasławskiej oraz jej prawdziwe Królestwo Matek, ciepłą, bezpieczną, pełną harmonii krainę - Zasławek.

Moda. Moda jest zjawiskiem, które zmienia się z biegiem czasu pod wpływem wielu czynników. Każda kobieta pragnie być najpiękniejsza i najlepiej ubrana w towarzystwie - po prostu być piękna, zgrabna i powabna. Niektóre są zdolne do posunięcia się bardzo daleko, aby zachować nieskazitelną urodę. Weźmy na przykład postać Małgorzaty, która (jak pisze Prus) wytarła się bielidłem pewnego wieczoru tak starannie od stóp do głów, że tej samej nocy wezwani na pomoc lekarze już nie mogli jej odratować. Przestrzeganie kryteriów Wymagania dotyczące  urody i mody wywierały szczególną presję na kobietach. Strój odzwierciedlał pozycję społeczną oraz musiał być adekwatny do stanu cywilnego i wieku. Kobiety, aby wyglądać dobrze, wydawały fortunę, co niejedną rodzinę doprowadzało do bankructwa. Panna Izabela z powodu braku funduszy na nowe kreacje i modne dodatki wyprzedawała rodzinne srebra i zastawę stołową. Kiedy rozmyślała nad kwestą wielkanocną, jej uwaga skupiła się na wyborze kostiumu, odpowiedniego do pójścia na groby i o szykownej toalecie na Wielkanoc. Warto wspomnieć, że jednym z ważniejszych elementów kobiecego ubioru był sznurowany gorset, usztywniony metalowymi listewkami, który uwydatniał biust, ściskał talię, spłaszczał brzuch i podkreślał biodra. Kobiety w  tamtych czasach nadmiernie używały koronek,  haftów i  falbanek.    Nic dziwnego, że Prus wyśmiewa przesadną dekoracyjność panien,nazywając je w Kronikach mianem ruchomych wystaw tapicerskich. Panowie również przestrzegali salonowych zwyczajów modowych, choć ich ubiór i biżuteria były znacznie skromniejsze: dewizki zegarków, ozdobne szpilki do krawatów były znacznie skromniejsze: dewizki zegarków, ozdobne szpilki do krawatów czy spinki do mankietów. Te ostatnie były najbardziej fikuśne. W powieści Bolesława Prusa baron Krzeszowski,  jako ogromny fan wyścigów konnych, zakupił w sklepie Wokulskiego spinki w kształcie czapki dżokejskiej i podkowy.

Plotka. Plotka to często pojawiający się element w utworze Prusa. Na początku pojawiają się plotki dotyczące postaci Wokulskiego. Plotkuje każdy. Szprot i Węgrowicz, rządca Wirski, Misiewiczowa, Rzecki... Jedno z czołowych miejsc w hierarchii plotkarzy zajmuje Krzeszowska,  która  podgląda  sąsiadów  przez  lornetkę. Ale - jak pisze Agnieszka Bąbel-  plotka funkcjonuje w obrębie wszystkich ukazywanych na kartach powieści grup społecznych. Wokół Tomasza Łęckiego również pojawiają się plotki. Dotyczą one jego bankructwa lub ukrytych zasobów, co nie wpływa korzystnie na wizerunek tego arystokraty. Józef Bachórz pisze, że Prus nie pochwala plotkarstwa, ale sam motyw wykorzystuje nie tylko dla efektu humorystyczno-satyrycznego czy dla pokazania, że plotkowanie jest złe. Prus wie dobrze, że plotkarstwo należy do symptomów patologii społeczeństwa w okresie “rozkładu” i że da  się wyrazić pewne prawdy o ludziach i zbiorowościach ludzkich, gdy się bada plotki.  

Mój post to tylko namiastka tego, co kryje się w książce Prusa. Jeśli chcecie dowiedzieć się więcej, zachęcam  do poszperania w zbiorach bibliotek oraz  poczytanie Leksykonu Lalki pod redakcją Agnieszki Bąbel i Aliny Kowalczykowej, z którego skorzystałam. Znajduje się w nim wiele ciekawych haseł, które są rozwinięte i świetnie opisane. W ogóle przy przygotowywaniu tego postu zorientowałam się, jak ciekawą, bogatą i pełną treści jest ta - wydawałoby się nudna - szkolna lektura. Wśród naprawdę wielu artykułów o Lalce znalazłam na przykład prace: Obraz zmysłowości w Lalce Prusa Diany Saniewskiej, Wokulski był prześladowcą. W ten sposób "Lalki" jeszcze nie interpretowano Alicji Urbanik-Kopeć czy Józefa Bachórza O pieniądzach i kwestiach ekonomicznych w Lalce Bolesława Prusa. Inga Iwasiów w artykule Pokusa Lalki wspomina swoje pierwsze czytanie tej powieści: w klasie dyskutowaliśmy do upadłego o tym, czy czerwone dłonie Stanisława Wokulskiego, nawet gdyby odmroził je za ojczyznę (co wnikliwi czytelnicy kwestionowali, były czerwone przed domniemanym odmrożeniem na Syberii, gdy wydobywał się z piwnicy u pierwszego pryncypała; moja klasa uprawiała „close reading” nie znając tego terminu), powinny dotykać białej skóry Izabeli Łęckiej? Czy wykup rodowych sreber zaliczyć kochankowi na plus, czy na minus? Czy pocałunki i podły dialog w języku angielskim, prowadzony podczas podróży w towarzystwie Starskiego i Wokulskiego są zdradą? A co, jeśli ona pożąda Apollina? Nie ma prawa?

Zachęcam Was  zatem do samodzielnego i wnikliwego czytania Lalki. Podzielcie się w komentarzach, jakie fakty i ciekawostki o dziele Bolesława Prusa udało Wam się uchwycić. A może wiecie coś, o czym ja też powinnam wiedzieć?

Fasolka

Grafika:

http://www.wydawnictwomg.pl/lalka/

https://i0.wp.com/farm7.static.flickr.com/6205/6130010401_30b9a465bf.jpg

https://i0.wp.com/farm7.static.flickr.com/6088/6130548860_25fe7b4fb0.jpg

http://nplp.pl/wp-content/uploads/2015/07/Plotka.jpg