Kącik motywacji

 

             Chemia wokół nas

 

Uczony jest w swojej pracowni nie tylko technikiem,

lecz również dzieckiem wpatrzonym w zjawiska przyrody,

wzruszające jak czarodziejska baśń.

(Maria Skłodowska-Curie)

Na pytanie, czy lubisz chemię, większość z nas (nawet uczniowie biol-chemu) bez wahania powie, że nie. Spora liczba ponuro żartuje, ze woli wypić kwas siarkowy niż słuchać  wykładów z chemii. Ja jednak – na przekór tym opiniom – fascynuję się chemią i dziś opowiem o jej powiązaniach z otaczającym nas światem.

Człowiek poznaje pierwsze pierwiastki. Choć trudno w to uwierzyć, ale pierwszy odkryty pierwiastek chemiczny znany jest od ponad 10 000 lat! W 9000 r. p.n.e. została poznana miedź, z której dzisiaj są wykonywane chociażby przewody miedziane przewodzące  prąd. Między odkryciem miedzi  a  500 r. p.n.e.,  odkryto kolejno: żelazo, antymon, węgiel, złoto, srebro, rtęć, ołów, cynę i siarkę. Od tamtego momentu do 1600 r. n.e. odkryto tylko 3 nowe pierwiastki:  arsen, bizmut i cynk. Obecnie  bizmut można kojarzyć z popularnym na TikToku tworzeniem kryształów bizmutowych przy pomocy fal dźwiękowych muzyki. Poniższe zdjęcie pochodzi z fragmentu  filmu użytkownika TikToka @minerals_rock, który stworzył ten kryształ z wykorzystaniem muzyki Beethovena.

Czy życie istnieje dzięki chemii? Teorie związanie z powstaniem wszechświata są różne, jednak teoria Wielkiego Wybuchu również  jest związana z chemią. Zgodnie z założeniami tej teorii, kilka sekund po wybuchu rozpoczął się etap zwany nukleosyntezą pierwotną (ang.  Big Bang nucleosynthesis) i wówczas  powstały pierwsze pierwiastki chemiczne. Głównie wodór i hel oraz mniejsze ilości  litu. Dzięki temu oraz  zjawisku promieniotwórczości zaczęło powstawać  coraz więcej pierwiastków na drodze przemian jądrowych, w tym również  tlen oraz  azot, bez których nie byłoby możliwe życie. Teoria Wielkiego Wybuchu jest więc też fundamentem dla stworzenia chemii, gdyż dzięki niej istnieją pierwiastki, życie oraz chemia jako dziedzina nauki.

Owocowe zapachy to również chemia. Estry są znane jako związki alkoholi i kwasów karboksylowych. Choć  trudno w to uwierzyć, ale te należące do estrów aromatycznych są  odpowiedzialne  za zapachy owocowe. Na przykład butanian etylu (produkt reakcji etanolu z kwasem masłowym) ma zapach ananasowy. Dlatego wszelkiego rodzaju mgiełki  czy perfumy z nutą ananasa mogą zawierać  taki ester. Kolokwialnie mówiąc, perfumujemy się połączeniem spirytusu i zjełczałego masła. Dla zainteresowanych: niżej zapis powstawania esteru.

Pigmenty i barwniki – co to jest? To znowu chemia! Zielony pigment  to nic innego jak tlenek chromu (III) Cr2O3.  Można  więc spekulować, że na pierwszym obrazku Maria Skłodowska-Curie  trzyma  wodę, do której dorzuciła tlenek chromu. Inne ciekawostki: kationy Cu(NH3)42+ mają szafirowe zabarwienie, czy aniony MnO4- są fioletowe.

Związki chemiczne wykorzystywane w medycynie. Po pierwsze – płyn Lugola, czyli roztwór jodu i jodku potasu (I2 i KI). Był  stosowany po wybuchu reaktora w elektrowni atomowej w Czarnobylu. Jego zadaniem była ochrona ludzi przed pochłanianiem szkodliwych izotopów (odmian) jodu, które mogą powodować  na przykład nowotwory ze względu na działanie radioaktywne. Płyn Lugola  podawano również w celu wysycenia tarczycy stabilną, nieszkodliwą formą jodu (I2), aby nie mogła pochłaniać szkodliwej jego odmiany. W leczeniu ospy wietrznej  są stosowane kąpiele w rozcieńczonym roztworze nadmanganianu potasu (KMnO4) – ze względu na jego właściwości odkażające.  Może być też  wykorzystywany do odkażania ran, płukania jamy ustnej i gardła.

Chemia  jest interesującą dziedziną nauki. Wyjaśnia wiele zjawisk, a przede wszystkim z jej związków korzystamy na co dzień, choćby używając mydła, które jest połączeniem glicerolu i kwasów tłuszczowych. Trzeba jednak zrozumieć zależności chemii i potrzeb naszego życia, aby polubić tę naukę. Mnie do  fascynacji chemią motywują słowa Marii Skłodowskiej- Curie: „Uczony jest w swojej pracowni nie tylko technikiem, lecz również dzieckiem wpatrzonym w zjawiska przyrody, wzruszające jak czarodziejska baśń”. W laboratorium chemicznym naprawdę można poczuć się jak dziecko podpatrujące  fenomen natury.

Zafascynowany chemik z 3g      

 
Grafika:

https://vm.tiktok.com/ZNdAvJrp8/ (kryształ bizmutowy)

https://polskizielarz.pl/hpeciai/a4018c8a0717a2d65848d12333187c16/pol_pl_Plyn-Lugola-5-JODU-DUZA-DAWKA-Polski-Zielarz-733_1.png  (płyn lugola)

https://e-chemia.nazwa.pl/efektowna/media/aniony/manganianowy/1.JPG  (manganian (VII) potasu)
Reszta obrazów została wygenerowana przez sztuczną inteligencję ChatGPT (Open

Spotkanie ze sztuką

 

  Batman- bohater czy cień?

 

 

Nie to, kim jestem w środku, lecz to, co robię, definiuje mnie.
 (Christian Bale- Batman)

 

Opowieści o superbohaterach są współczesną wersją mitologii starożytnej. Można ich porównać do mitologicznych herosów, przy czym propagują oni wzorce popularne  w danym czasie.  Różnice w postrzeganiu świata przez superbohaterów i herosów  są spowodowane zmianami kulturowymi zachodzącymi na przestrzeni wieków.

Jednym z najpopularniejszych superbohaterów, stworzonych przez amerykańskie wydawnictwo komiksowe  DC Comics,  jest Mroczny Rycerz- Batman. Jest on symbolem  sprawiedliwości,  który próbuje wprowadzić ład w Gotham, swoim miasteczku.  Czytelnicy  po raz pierwszy zetknęli się z losami Batmana w 1939 roku w 27. numerze Detective Comics.  Pierwsze historie opowiadały zamożnym mężczyźnie ukrywającym się pod maską nietoperza- Bruce’ie Wayne’ie.  Mścił się on na potworach czy złych naukowcach często zabijając ich. W wyniku nacisków wydawnictwo zmieniło postać Batmana, dodając mu zasadę: „nie zabijaj”, dzięki której stał się on lepszy niż ci, z którymi walczył. Dodano mu także pomocnika- Robina. W latach  50. XX wieku jeden z psychiatrów dowodził, że istnieje zależność między brutalnymi komiksami a przestępczością nieletnich.  Uważał również, że relacja Batmana i Robina promuje homoseksualizm. Pod wpływem  tych sądów rodzice zaczęli masowo palić egzemplarze komiksów o Mrocznym Rycerzu. Powstał też Urząd ds. Kodeksu Komiksowego, regulującego  treści wydawanych książeczek. Batman coraz częściej stawał się postacią science- fiction, walczył z kosmitami, postaciami nierealnymi, już nie z przestępcami jak w poprzednich latach.

Twórcami postaci  Mrocznego Rycerza (w 1939 roku) byli Bob Kane i Bill Finger, a za inspirację posłużyły im między innymi takie postaci jak Zorro, Drakula i Sherlock Holmes. Autorzy chcieli, aby ich bohater nie miał żadnych nadprzyrodzonych zdolności, ani nadludzkiej siły, a jego skuteczność w walce ze złem miała wynikać z treningu fizycznego oraz niezwykłych gadżetów i pojazdów.  

W 1943 roku stworzono Człowieka- Nietoperza i pokazano go  na ekranach w 15- odcinkowym serialu  „Batman”,  w którym postać Bruce’a Wayne’a zagrał Lewis Wilson.

Sześć lat później – w 1949 roku -  seria  miała kontynuację w postaci serialu „Batman i Robin”, w którym w postać Mrocznego Rycerza wcielił się Robert Lowery.

Następnie Człowiek - Nietoperz powrócił w latach sześćdziesiątych w telewizyjnym serialu i pełnometrażowym  filmie „Batman zbawia świat”, w którym tytułową postać zagrał Adam West.  Od tego czasu bohater z Gotham wystąpił  w 14 kolejnych serialach i 14 filmów,  a także w komiksach, których jest już niemal 1000. 

W 2005 roku powstała pierwsza część trylogii „Mroczny Rycerz powstaje” reżyserowana przez Christophera Nolana opowiadająca w realistyczny sposób o życiu Bruce’a Wayne’a -  od chłopca do dorosłego mężczyzny. Christian Bale w roli Batmana wyraża ból, który  pomaga mu znaleźć sposób na walkę z niesprawiedliwością. W tej części pojawia się Joker, który chce pokazać Batmanowi, że ludzie potrafią stać się bestiami, a próba pomocy superbohatera nie przyniesie skutku. Batman jest przedstawiony jako postać, która może poświęcić siebie dla dobra innych. Ostatnia część trylogii “Mroczny Rycerz powstaje” przedstawia powrót bohatera, który próbuje ocalić Gotham po raz ostatni. Ciekawe jest to, że maska, która nosi, wcale nie jest jego przebraniem, tylko prawdziwym „ja”. Cała trylogia opowiada o trudnych wyborach,  jakich  dokonuje bohater  i o strachu, który musi przezwyciężyć.

Jeszcze inny jest superbohater grany przez Roberta Pattinsona w filmie „The Batman” Matta Reevesa (2022 rok). Wykorzystuje strach jako broń przeciw chaosowi panującemu  w Gotham. Bohater jest smutnym i samotnym poszukiwaczem własnej  tożsamości, a jego nastrój potęguje mroczny, ponury, rozpaczliwy, klimat filmu. Ta wizja Batmana różni się od poprzednich wersji superbohatera. Pragnie  on kontroli nad chaosem i  chce być tam, gdzie zawodzi system, aby wymierzyć sprawiedliwość na ulicach miasta. Podczas działania odkrywa, że ludzie potrzebują inspiracji, a nie strachu, którym dotychczas się posługiwał. I ta myśl  zamyka pierwszą część trylogii.

Wielu z nas może uważać Batmana za  jednego z antybohaterów, ponieważ używa on tej samej broni co złoczyńcy - przemocy. Ja jednak sądzę, że Bruce robi to dla dobra ludzi żyjących w Gotham, ryzykując przy tym swoim życiem. Wie, że nic innego nie powstrzyma zła, tylko przemoc. Uważam, że Batman jest postacią ponadczasową, pokazującą dylematy moralne i społeczne, które są wciąż aktualne.

Nikola

 

Grafika:

https://images.app.goo.gl/wqg3pHJcweEYnJAFA

https://batman-on-film.com/wp-content/uploads/2018/01/detective27covertoy-696x522.jpg

https://preview.redd.it/vxaujf9n0roe1.jpeg?auto=webp&s=9b5b77580731abd691effd72b295e33b28d5301a

https://static.tvtropes.org/pmwiki/pub/images/lewiswilson_6.jpg

https://extra-images.akamaized.net/image/f4/4by3/2017/07/23/f4c81f9463395c66be8208ecc3fe5fca_xl.jpg

https://gcs.tripi.vn/public-tripi/tripi-feed/img/473191ObW/tbdbatm_fe051_h.jpg

https://assets.murphysmultiverse.com/uploads/2022/06/batbeginsagain.jpg

https://hips.hearstapps.com/hmg-prod/images/batman-robert-pattinson-1558078695.jpg?crop=0.6666666666666666xw:1xh;center,top&resize=1200:*