11 kwietnia 2026

Spotkanie ze sztuką

 

  Batman- bohater czy cień?

 

 

Nie to, kim jestem w środku, lecz to, co robię, definiuje mnie.
 (Christian Bale- Batman)

 

Opowieści o superbohaterach są współczesną wersją mitologii starożytnej. Można ich porównać do mitologicznych herosów, przy czym propagują oni wzorce popularne  w danym czasie.  Różnice w postrzeganiu świata przez superbohaterów i herosów  są spowodowane zmianami kulturowymi zachodzącymi na przestrzeni wieków.

Jednym z najpopularniejszych superbohaterów, stworzonych przez amerykańskie wydawnictwo komiksowe  DC Comics,  jest Mroczny Rycerz- Batman. Jest on symbolem  sprawiedliwości,  który próbuje wprowadzić ład w Gotham, swoim miasteczku.  Czytelnicy  po raz pierwszy zetknęli się z losami Batmana w 1939 roku w 27. numerze Detective Comics.  Pierwsze historie opowiadały zamożnym mężczyźnie ukrywającym się pod maską nietoperza- Bruce’ie Wayne’ie.  Mścił się on na potworach czy złych naukowcach często zabijając ich. W wyniku nacisków wydawnictwo zmieniło postać Batmana, dodając mu zasadę: „nie zabijaj”, dzięki której stał się on lepszy niż ci, z którymi walczył. Dodano mu także pomocnika- Robina. W latach  50. XX wieku jeden z psychiatrów dowodził, że istnieje zależność między brutalnymi komiksami a przestępczością nieletnich.  Uważał również, że relacja Batmana i Robina promuje homoseksualizm. Pod wpływem  tych sądów rodzice zaczęli masowo palić egzemplarze komiksów o Mrocznym Rycerzu. Powstał też Urząd ds. Kodeksu Komiksowego, regulującego  treści wydawanych książeczek. Batman coraz częściej stawał się postacią science- fiction, walczył z kosmitami, postaciami nierealnymi, już nie z przestępcami jak w poprzednich latach.

Twórcami postaci  Mrocznego Rycerza (w 1939 roku) byli Bob Kane i Bill Finger, a za inspirację posłużyły im między innymi takie postaci jak Zorro, Drakula i Sherlock Holmes. Autorzy chcieli, aby ich bohater nie miał żadnych nadprzyrodzonych zdolności, ani nadludzkiej siły, a jego skuteczność w walce ze złem miała wynikać z treningu fizycznego oraz niezwykłych gadżetów i pojazdów.  

W 1943 roku stworzono Człowieka- Nietoperza i pokazano go  na ekranach w 15- odcinkowym serialu  „Batman”,  w którym postać Bruce’a Wayne’a zagrał Lewis Wilson.

Sześć lat później – w 1949 roku -  seria  miała kontynuację w postaci serialu „Batman i Robin”, w którym w postać Mrocznego Rycerza wcielił się Robert Lowery.

Następnie Człowiek - Nietoperz powrócił w latach sześćdziesiątych w telewizyjnym serialu i pełnometrażowym  filmie „Batman zbawia świat”, w którym tytułową postać zagrał Adam West.  Od tego czasu bohater z Gotham wystąpił  w 14 kolejnych serialach i 14 filmów,  a także w komiksach, których jest już niemal 1000. 

W 2005 roku powstała pierwsza część trylogii „Mroczny Rycerz powstaje” reżyserowana przez Christophera Nolana opowiadająca w realistyczny sposób o życiu Bruce’a Wayne’a -  od chłopca do dorosłego mężczyzny. Christian Bale w roli Batmana wyraża ból, który  pomaga mu znaleźć sposób na walkę z niesprawiedliwością. W tej części pojawia się Joker, który chce pokazać Batmanowi, że ludzie potrafią stać się bestiami, a próba pomocy superbohatera nie przyniesie skutku. Batman jest przedstawiony jako postać, która może poświęcić siebie dla dobra innych. Ostatnia część trylogii “Mroczny Rycerz powstaje” przedstawia powrót bohatera, który próbuje ocalić Gotham po raz ostatni. Ciekawe jest to, że maska, która nosi, wcale nie jest jego przebraniem, tylko prawdziwym „ja”. Cała trylogia opowiada o trudnych wyborach,  jakich  dokonuje bohater  i o strachu, który musi przezwyciężyć.

Jeszcze inny jest superbohater grany przez Roberta Pattinsona w filmie „The Batman” Matta Reevesa (2022 rok). Wykorzystuje strach jako broń przeciw chaosowi panującemu  w Gotham. Bohater jest smutnym i samotnym poszukiwaczem własnej  tożsamości, a jego nastrój potęguje mroczny, ponury, rozpaczliwy, klimat filmu. Ta wizja Batmana różni się od poprzednich wersji superbohatera. Pragnie  on kontroli nad chaosem i  chce być tam, gdzie zawodzi system, aby wymierzyć sprawiedliwość na ulicach miasta. Podczas działania odkrywa, że ludzie potrzebują inspiracji, a nie strachu, którym dotychczas się posługiwał. I ta myśl  zamyka pierwszą część trylogii.

Wielu z nas może uważać Batmana za  jednego z antybohaterów, ponieważ używa on tej samej broni co złoczyńcy - przemocy. Ja jednak sądzę, że Bruce robi to dla dobra ludzi żyjących w Gotham, ryzykując przy tym swoim życiem. Wie, że nic innego nie powstrzyma zła, tylko przemoc. Uważam, że Batman jest postacią ponadczasową, pokazującą dylematy moralne i społeczne, które są wciąż aktualne.

Nikola

 

Grafika:

https://images.app.goo.gl/wqg3pHJcweEYnJAFA

https://batman-on-film.com/wp-content/uploads/2018/01/detective27covertoy-696x522.jpg

https://preview.redd.it/vxaujf9n0roe1.jpeg?auto=webp&s=9b5b77580731abd691effd72b295e33b28d5301a

https://static.tvtropes.org/pmwiki/pub/images/lewiswilson_6.jpg

https://extra-images.akamaized.net/image/f4/4by3/2017/07/23/f4c81f9463395c66be8208ecc3fe5fca_xl.jpg

https://gcs.tripi.vn/public-tripi/tripi-feed/img/473191ObW/tbdbatm_fe051_h.jpg

https://assets.murphysmultiverse.com/uploads/2022/06/batbeginsagain.jpg

https://hips.hearstapps.com/hmg-prod/images/batman-robert-pattinson-1558078695.jpg?crop=0.6666666666666666xw:1xh;center,top&resize=1200:*

4 kwietnia 2026

Co w trawie piszczy?

 

      Wielkanoc u innych

 

 

Co kraj to obyczaj.

(polskie przysłowie)

 

  

Jak co roku, początek wiosny przypomina nam o nadchodzących Świętach Wielkanocnych, święceniu pokarmów oraz wspólnym świątecznym śniadaniu z rodziną. Nas najbardziej interesują polskie zwyczaje wielkanocne, o których zresztą nieraz pisaliśmy. Dziś dla odmiany chcę pokazać zagraniczne tradycje – i to  dość nietypowe.

Na Węgrzech radosne świętowanie ściśle się wiąże z tradycją  „kropienia”, zwaną tam locsolkodás. W Poniedziałek Wielkanocny młode kobiety, już od świtu,  są oblewane przez młodych mężczyzn wiadrami  zimnej wody. Dawniej były też wrzucane do koryta z wodą (i to w najlepszym ubraniu).  Tradycja „kropienia” była wiejską formą flirtu. A jej węgierska nazwa  nawiązuje do podlewania, ponieważ dziewczyny (kobiety) są porównane do pączkujących kwiatów, symbolizujących nowe życie, odrodzenie – tak jak Wielkanoc.  Czy węgierskie „kropienie” różni się od lanego poniedziałku świętowanego dawniej na polskiej wsi? Nie! Wystarczy choćby przeczytać barwne opisy w „Chłopach” Reymonta. Obecnie – i na Węgrzech, i w Polsce polewanie wodą ma raczej symboliczny wymiar – woda już nie leje się strumieniami. 

Włoskie Scoppio del Carro, czyli „eksplozja wozu”.  Tradycja sięga początku XVII wieku. W Niedzielę Wielkanocną o godzinie 10. w Katedrze  we Florencji  jest odprawiana msza, a w tym czasie wóz (carro) z dziewięciometrową wieżą, wypełniony fajerwerkami, wyrusza w jej kierunku. Około godziny 11. z ołtarza w katedrze wylatuje podpalona raca w kształcie białej gołębicy.  To „colombina” - symbol Ducha Świętego., która  podpala fajerwerki, tworząc pirotechniczny spektakl. Jest on uznawany za dobrą wróżbę na nadchodzący rok. Jeśli „colombina” nie dotrze do wozu, to  zły znak - zapowiedź nieurodzaju lub ogólnego nieszczęścia. 

Påskekrim, czyli wielkanocny kryminał. To norweska tradycja polegająca na tym, że w czasie  między Niedzielą Palmową a Poniedziałkiem Wielkanocnym ludzie czytają oraz oglądają kryminały i thrillery. Wyjeżdżają do chat w górach  lub nad morzem,  analizują zbrodnie, ale też jeżdżą na nartach i delektują się czekoladą Kvikk Lunsj. A początek tej tradycji to rok 1923. Wówczas norweska gazeta „Aftenposten” zareklamowała świeżo napisaną  powieść kryminalną, sugerując, że przedstawiona w niej historia jest prawdziwa. Ponieważ  akcja marketingowa rozpoczęła się w Wielkanoc, Norwegowie – zafascynowani  książką-  stworzyli    niezwykłą tradycję. 

Osterfeuer, czyli ognisko wielkanocne. To niemiecka tradycja ludowa i chrześcijańska, popularna również w Austrii. Polega ona na paleniu dużych ognisk w okresie Wielkanocy (Wielka Sobota, Wielka Niedziela lub Wielki Poniedziałek). Światło ognisk  oznacza  zmartwychwstanie Chrystusa oraz nowe życie. Jest też symbolem słońca, znaku płodności, wzrostu i plonów. Ognisko wielkanocne  jest nazywane „słońcem w nocy”, a oznacza koniec zimy i nadejście wiosny. 

Zgodnie z polską tradycją, pragnę złożyć świąteczne życzenia. Zwracam się do Grona Pedagogicznego  oraz Uczniów życząc wszystkim, aby czas Świąt Wielkanocnych był okazją do odpoczynku i zadumy, aby  natchnął nadzieją i dodał nowych sił.

Wesołego Alleluja! 

Kuba

 

Grafika:

https://img.freepik.com/premium-wektory/pisanki-z-zielona-trawa-i-elementem-galazki-wierzby-do-projektowania_481866-981.jpg?w=360

https://ridikul.cms.mtv.hu/wp-content/uploads/sites/16/2019/04/DSOKI20180402005-1024x683.jpg

https://wlochyonline.pl/img/t750h0/blogimg/leto/toscana/scoppio.jpg

https://www.dymocks.com.au/media/event/PASKEKRIM_SOCIALS_2.png

https://asc-images.forward-publishing.io/2025/04/06/864796ff-5a8f-45d9-bbbb-4a1ed60f660f.jpeg?rect=60%2C0%2C1080%2C720&w=1024&auto=compress%2Cformat

https://img.freepik.com/premium-wektory/ilustracja-owiec-wielkanocnych-izolowana-na-bialym-tle_1397264-1076.jpg?semt=ais_hybrid&w=740&q=80