18 września 2021

Literackie fascynacje

 

Dulszczyzna ma się dobrze

 

Człowiek, który nie czyta książek,

nie ma żadnej przewagi nad tym,

który nie potrafi czytać.
(Mark Twain)

 

Gorzkie są słowa motta, ale i  nie napawają optymizmem statystyki dotyczące stanu czytelnictwa w Polsce (choć  ostatnio nieco się poprawiły). Mnie jednak nie  cieszy jakoś szczególnie fakt, że ktoś przeczytał jedną(!) książkę w ciągu roku. Ta dość wstydliwa sytuacja  stała się impulsem  do  organizowania corocznej akcji Narodowego Czytania, która 4 września bieżącego roku została przeprowadzona po raz dziesiąty.  Tym razem do czytania wybrano  tragifarsę Gabrieli Zapolskiej Moralność pani Dulskiej,  utwór młodopolski. Aniela Dulska również idealnie  pasuje do celu akcji – popularyzacji czytelnictwa  wśród nieczytających.  Chełpi  się bowiem  przed kuzynką swoją ignorancją: świat się nie zawali, że tam drukowanych bajd nie będę czytała. Może i nie zawali się, ale faktem jest, że bohaterka myli znaczenie znanych słów, na przykład: scysja i secesja albo iluzja i aluzja.

Obłudnicy to ci,

którzy  stosują wobec innych standardy,

których sami nie chcą zaakceptować.

(Noam Chomsky) 

Kolejne motto również odnosi się do bohaterki  utworu   Zapolskiej. Zwracam uwagę, że jego tytuł brzmi  Moralność pani Dulskiej. Bohaterka  ma  bowiem własną, podwójną moralność – inną w czterech ścianach, a inną dla ludzi. Jej postawa stała się  źródłem pojęcia  dulszczyzna  oraz  jego synonimów: kołtuneria  i  filisterstwo. Co one oznaczają? Obłudę, zakłamanie, wyrachowanie, perfidię, pospolity gust, ciasne horyzonty umysłowe, brak aspiracji innych niż materialne, chciwość,  zacofanie, prymitywizm, głupotę, egoizm, dbałość o pozory (co ludzie powiedzą?).

Dulska uważa się za panią (kogoś lepszego), jednak  jej wygląd i zachowanie temu przeczą: szłapanie pantofli, strój niedbały, kaftanik wątpliwej czystości, halka poddarta na brzuchu. Od rana rozlega się jej krzyk: Heśka! Mela! wstawać …nie gnić w łóżkach! Jak palisz? Jak palisz? skaranie Boże z tym tłomokiem. Do krów, do krów, nie do  pańskich pieców. A to dopiero pierwsza rozbieżność,  wstęp - można powiedzieć. Dalej ze zgrozą obserwujemy, jak Dulska wygłasza „prawdy” życiowe i moralne, które nie mają żadnego pokrycia w jej postępowaniu.  Swoim córkom wpaja: Pamiętać: skromność – skarb dziewczęcia, a jednocześnie  toleruje  romans  służącej z synem, aby nie włóczył uczciwego i szanowanego nazwiska po kawiarniach i spelunkach. Gdy okaże się, że Hanka jest w ciąży, odprawi  ją ze służby i z wielkim bólem  zapłaci  za milczenie. Najważniejsze przecież, by uniknąć plotek i zachować  przed ludźmi pozory uczciwości. Dulska jest wierna bowiem zasadzie:  Na to mamy cztery ściany i sufit, aby brudy swoje prać w domu i aby nikt o nich nie wiedział. Niczego nie nauczył jej dramat, który wydarzył się w jej domu, nie wywołał w niej moralnej refleksji. Nie widzi krzywdy Hanki  i  mówi:  u mnie dom spokojny. Skandal został zażegnany i będzie można znowu „żyć po Bożemu”. Tylko szkoda wydanych pieniędzy.

Dulska kieruje  się podwójną moralnością, a przy tym jest chciwa, niewdzięczna  i bezwzględna,  co widać w jej stosunku do lokatorek kamienicy oraz kuzynki. Nie współczuje zdradzanej kobiecie, nie chce pomóc krewnej, a jednocześnie toleruje kobietę lekkich obyczajów, gdyż ta jest dyskretna i regularnie płaci czynsz.  Dulska nie przyjmuje też od nikogo żadnych krytycznych uwag, przekonana o swojej nieomylności. Uczciwości mnie pani nie nauczy! Ja wiem co uczciwość. Pochodzę z zacnej, zasiedziałej  rodziny i ja publiki nie wywołuję – powie porządnej lokatorce. Juliasiewiczowej z kolei: A czegóż to ma mnie uczyć i kto? Ja sama, dzięki Bogu, wiem co i jak się należy. I zarzuci jej niemoralne życie: Ciągle cię widzą na ulicy. Ufarbowałaś włosy na rudo. Gdzie widziałaś uczciwą kobietę z rudymi włosami?  O sobie natomiast: Moje sumienie jest czyste i nie boję się dnia białego. Dulska śmieszy i przeraża czytelnika. Dulskiej czytelnik nie zaakceptuje i nie polubi.

Dulszczyzna ma się dobrze! Dzisiejsza Dulska nie musi się snuć po domu w niedbałym stroju lub krzyczeć na wszystkich. Dulski wcale nie musi być urzędnikiem i gustować w cygarach. Od czasu wydania tragifarsy Gabrieli Zapolskiej przeminęło wiele pokoleń, zmieniały się mody i warunki życia. Nie zmieniła się jednak natura człowieka. W pogoni za akceptacją, w egoistycznym poczuciu wyższości i dążeniu do  wygodnego  życia często pomija lub depcze słabszych, jest ślepy  na cudzą krzywdę. Czyż to nie są przejawy dulszczyzny?   Szczególnie ostro jawi się kontrast między deklarowaną wiarą w Boga (religijnością)  a niechęcią lub wręcz nienawiścią do uchodźców lub  osób LGBT. Zresztą niechęć  i  zawiść nieraz panują  również  między sąsiadami, którzy uważają się za dobrych katolików. Człowiek  nierzadko  udaje kogoś innego niż jest naprawdę, a  jego postępowanie  bywa podyktowane korzyścią materialną lub uznaniem. Nie podąża za wartościami czy ideałami, bo zastąpił je interesownością. Niemal codziennie  telewizja, radio i prasa opowiadają o ludziach  oficjalnie uczciwych i mądrych, którzy pod tą fasadą skrywają swoje ciemne oblicza (przemoc, przestępstwa, nadużycia czy nawet zbrodnie). I wtedy słyszy się  komentarze znajomych: to była porządna rodzina; to taki dobry człowiek; nikt się tego nie spodziewał.  Zaskakująco dobrze (jak na XXI wiek) mają się  także prymitywizm i głupota. Ostatnio wyrażają   się choćby w postaci  aktywności  antyszczepionkowców oraz koronasceptyków  albo – nie do wiary - płaskoziemców(!). Przeważająca część społeczeństwa uważa z kolei, podobnie jak Aniela  Dulska, że świat się nie zawali, […] jeśli drukowanych bajd nie będzie czytała.  W tej sytuacji niepokojąco prawdziwe i aktualne okazują  się słowa Nikołaja Gogola:  Śmiesz­no i straszno na tym świecie.

Acus

 

Grafika:

https://www.ksiaznica.szczecin.pl/file/get/hash/b50735fd/size/big/sid/99

https://media.merlin.pl/media/original/000/016/233/5c5ab47c11eb0.jpg

https://cekis.pl/wp-content/uploads/2016/01/ikonka-na-strone-1.jpg

11 września 2021

Co w trawie piszczy?

 

            Liczymy na Was!

 

Codziennie patrz na świat,

jakbyś oglądał go po raz pierwszy.

(Éric-Emmanuel SchmittOskar i pani Róża)

 

Dzisiejszym postem zaczynamy dziewiąty rok funkcjonowania szkolnego bloga. Czas naprawdę szybko leci! Za nami setki postów o różnorodnej tematyce, a teraz kolejne pokolenie blogerów zaczyna swoją przygodę z napisaniem pierwszego dziennikarskiego  tekstu. Życzymy piszącym natchnienia, lekkiego pióra i mnóstwa pozytywnych komentarzy od zaciekawionych czytelników.

Mimo różnych obaw związanych z pandemią, zaczynamy naukę stacjonarnie i wszyscy mocno trzymamy kciuki, by lekcje zdalne nie były nam potrzebne.  I chociaż blog jest ściśle związany z rzeczywistością wirtualną, ma cyfrową formę, to jednak trzeba przyznać, że zamknięcie uczniów w czterech ścianach własnych mieszkań wcale mu nie służy.  Tematów na posty trzeba przecież szukać w kontaktach z innymi ludźmi, w doświadczaniu życia, podróżowaniu, realizowaniu wielu różnych pasji.  Zatem wróćmy do normalności! Otwórzmy głowy, rozejrzyjmy się znowu wokół, porzućmy nawet najbardziej przytulne samotnie. A później pełni wrażeń siadajmy do klawiatury bądź łapmy za długopisy. Wokół nas tyle zmian, więc cieszmy się pisaniem oraz czytaniem własnych refleksji.

Na blogu publikujemy teksty w kilku działach tematycznych: Moje hobby, Oglądamy filmy, Przeczytane, przemyślane, skomentowane…, Kącik motywacji, Językowe potyczki, Co w trawie piszczy, Literackie fascynacje, Kącik młodego historyka, Podróże kształcą, Spotkania ze sztuką, Myśli o wychowaniu. Tematyka jest bardzo zróżnicowana i każdy znajdzie coś dla siebie, bo tak naprawdę to od Was i Waszego sposobu widzenia świata i zainteresowań zależy to, o czym napiszecie. Mamy nadzieję, że blog nadal pozwoli na wymianę myśli, doświadczeń, inspiracji, stworzy możliwość dialogu pomiędzy autorami postów a ich czytelnikami.

Liczymy na to, że posty pozwolą się Wam rozwijać, uczyć nowych rzeczy, dadzą chwilę intelektualnej przyjemności. Zatem od dziś aż do końca czerwca, co sobotę zaczynamy publikowanie tekstów i zachęcamy Was do dyskusji w komentarzach.

Blogerzy

 

Grafika:

https://cdn.pixabay.com/photo/2018/03/01/14/48/woman-3190829_960_720.jpg

https://pixabay.com/pl/photos/dziewczynka-huśtać-się-głaz-2067378/

https://pixabay.com/pl/photos/uścisk-dłoni-ręce-laptop-monitor-3382503