26 grudnia 2013

Przeczytane, przemyślane, skomentowane

 

Mistrz Twardowski, polski Faust




 
Mefistofeles
Tu – cały oddam się na twe usługi,
Wszystkie życzenia 
twe będą spełniane,
Lecz gdy się ujrzym tam – 
po stronie drugiej,
Ty mi to samo
wyświadczysz w zamianę.
         (Johann Wolfgang Goethe)


Faust – rozgoryczony życiem uczony - obiecuje Mefistofelesowi swą duszę w zamian za korzyści: młodość, miłość, szczęście, władzę, a także dlatego, że ma nadzieję poznać „siłę, co rządzi we wszechświecie, przyczynę sprawczą i cel rzeczy”. Małgorzata, bohaterka powieści Bułhakowa godzi się służyć Mefistofelesowi, aby odzyskać swego ukochanego Mistrza. Koleżanka mojej mamy powtarza, że zaprzedałaby duszę diabłu, aby zatrzymać młodość. Tak więc każdy marzy o czymś cenniejszym dla niego od duszy.

A jak to było z Mistrzem Twardowskim? Podobno był dwukrotnie podarowany diabłu. Raz przez ojca, który tonął na bagnach podczas polowania i chcąc się ratować, przywołał diabła. Obiecał mu za ocalenie wszystko, co ma w domu - nawet to, o czym nie wie. A nie wiedział, że właśnie urodził mu się syn. Po raz drugi już sam Mistrz podpisał cyrograf własną krwią, za co otrzymał dar niemijającej młodości, powodzenie, bogactwo, a także usługi i sztuki diabelskie na każde życzenie.Oczywiście, Twardowski – z iście sarmacką fantazją - korzystał z usług diabelskich. Kazał im przenosić ogromne głazy na wielkie odległości. Ponoć to on kazał zgromadzić w okolicach Olkusza srebro i założyć tam kopalnie. To diabły odsłoniły przed nim sekrety wiedzy tajemnej i alchemii, tak więc nauczył się wytwarzać złoto. Od nich nauczył się czarów: na przykład potrafił zamienić koguta w wierzchowca, butnego żołnierza w zająca, a własnego sługę w pająka. Pływał po Wiśle bez wiosła i żagli w górę rzeki, szkiełkiem zapalał odległe o sto mil wioski. Znał i inne sztuczki, którymi zadziwiał ludzi. Najgłośniejszą było przywołanie ducha zmarłej królowej Barbary Radziwiłłówny, ukochanej żony Zygmunta Augusta. Za ten wyczyn został mianowany królewskim koniuszym.

Twardowski – ten najsławniejszy polski czarnoksiężnik, obieżyświat i hulaka, szlachcic według jednych podań, syn krakowskiego kupca – według innych – ani myślał oddać duszę diabłu. Zwlekał z ostatnią ziemską podróżą do Rzymu, gdzie diabeł miał dopełnić transakcji. Wielokrotnie zwodził szatana, jednak „przyszła kryska na Matyska”. Szatan wzniósł karczmę Rzym i zwabił do niej Mistrza Twardowskiego, który mógł jeszcze przed śmiercią żądać od władcy piekieł wykonania trudnych zadań.

Znamy je z ballady Adama Mickiewicza. Diabeł ma ożywić konia z szyldu, utoczyć bicz z piasku,  wykąpać się w święconej wodzie oraz zamieszkać z żoną Twardowskiego. Wprawdzie poeta pisze, że diabeł wolał uciec i zrezygnować z duszy niż mieszkać ze szpetną, złośliwą i porywczą kobietą, ale inne podania mówią co innego. Diabeł dzielnie wykonał wszystkie polecenia Mistrza Twardowskiego, porwał go z karczmy i poniósł do piekła.
Jest takie powiedzenie: „jak trwoga, to do Boga”. Wprawdzie nie Boga wzywał Twardowski, lecz Matkę Bożą i został miłosiernie wysłuchany. Diabeł wtedy na moment wypuścił go ze szponów i Twardowski bezpiecznie wylądował na księżycu. Można go zobaczyć w bezchmurne noce, zwłaszcza podczas pełni, jak jedzie na swym zaczarowanym kogucie. Towarzyszy mu jego sługa zamieniony w pająka. Siedzi na ramieniu swego pana i snuje pajęczą nić, po której Twardowski próbuje czasem zejść na ziemię. Niestety, diabeł go pilnuje i wciąż zmusza do powrotu na księżyc.

I tak się snuje podanie o Twardowskim, łączące fantastykę z rzekomo prawdziwą postacią maga żyjącego na dworze Zygmunta Augusta. W każdym razie postać czarnoksiężnika na tyle zawładnęła wyobraźnią ludzi, że do dziś pozostały po nim „pamiątki”. Kamienice w Krakowie i w Bydgoszczy. W Bydgoszczy odmłodził burmistrza i na pamiątkę tego faktu znajduje się tam ruchoma figura Twardowskiego ukazująca się dwa razy dziennie w oknie kamienicy na Starym Rynku. W kościele parafialnym w Węgrowie znajduje się metalowe zwierciadło przywiezione przez maga z Wittenbergi.  Ponadto pozostały: grobla pod Wiślicą zbudowana przez diabły na rozkaz Twardowskiego, Pieskowa Skała, Jezioro Augustowskie utworzone w ciągu jednej nocy. Gdzieś indziej żelazne drzwi karczmy Rzym, na których diabły niosły czarnoksiężnika do piekła. To tylko niektóre „pamiątki” po Mistrzu Twardowskim. Nie wierzycie? Jedźcie i zobaczcie! 

Całe szczęście, że istnieją opowieści takie jak ta o Mistrzu Twardowskim. O ile ciekawszy i barwniejszy wydaje się świat! 

Tanda


Grafika:

https://api.culture.pl/sites/default/files/styles/embed_image_360/public/2019-01/pan-twardowski-okladka.jpg?itok=niTT26_X

https://d-art.ppstatic.pl/kadry/k/r/1/71/99/52dbd5ef46f81_o_large.jpg

22 grudnia 2013

Co w trawie piszczy?

                 

    Magia Bożego Narodzenia

                 




Śnieg cicho pada,
jakby ktoś świat pudrował.
Świerk się rozgadał.
Lecą z chmur dobre słowa
na szare dni, na złe sny, ludzkie spory.
Coś w jednej chwili zmienia nas,
a to magia świąt.
(Warius Manx)


Koniec grudnia, koniec roku. Boże Narodzenie, sylwester, Nowy Rok. I z góry  wszyscy wiemy, co będzie potem. Kolejne postanowienia noworoczne, brzuch większy o 5 kilogramów, no i oczywiście nowy zestaw skarpet pod choinkę, chyba że rodzice w tym roku szarpną się na coś cenniejszego. W tradycji Kościoła katolickiego Wigilia to dzień kończący adwent, a tym samym poprzedzający Boże Narodzenie. Święto to jest uznawane za jedno z najważniejszych oraz najbardziej wyczekiwanych w roku. Symbolizuje przyjście na świat Jezusa jako Zbawcy. Z Bożym Narodzeniem wiąże się wiele tradycji takich jak: ubieranie drzewka, nazywanego później choinką, śpiewanie kolęd, przygotowanie dwunastu  potraw wigilijnych, położenie sianka pod obrusem, czy zostawienie miejsca dla niespodziewanego gościa. Ach! Zapomniałabym o najważniejszym, o kupowaniu prezentów. Już od początku grudnia sklepowe witryny przypominały nam o zbliżającym się magicznym czasie. Można było zauważyć sztuczny śnieg, bożonarodzeniowe dekoracje, kolorowe lampki, ale i świąteczną muzykę towarzyszącą nam podczas zakupów. Wszystkie te elementy bardzo pozytywnie wpływały na nasz nastrój, ale dało się także odczuć atakujące nas z każdej strony oferty „nieprzyzwoicie niskich cen”, a także propozycje  niezwykle korzystnych pożyczek na prezenty. A tak naprawdę nie komercja stanowi istotę świąt. Nie o prezenty chodzi, ani o to, czy ciocia Marysia upiecze w tym roku znowu pyszny sernik. Najważniejsze jest dla nas ciepło płynące z bliskości ludzkich serc,  a wtedy odczujemy w pełni magię Bożego Narodzenia. Ważny jest czas spędzony z rodziną, a może też krótka refleksja na temat mijającego roku?

Konstanty Ildefons Gałczyński marzył o tym, aby Święta Bożego Narodzenia  były Bliskością i Spokojem, a Nowy Rok – Dobrym Czasem. I ja tego pragnę dla nas wszystkich. W imieniu redagujących blog życzę zatem naszym czytelnikom radosnych i magicznych świąt Bożego Narodzenia, a także wspaniałej zabawy sylwestrowej.  Z całego serca chciałabym też, aby udało Wam się zrealizować  wszystkie postanowienia noworoczne. 

Asia
 

Grafika:

https://cdn.pixabay.com/photo/2015/12/07/21/40/christmas-1081469_1280.png