Co w trawie piszczy?

 

        Opłatek wigilijny

 

 

Cieniutki, cichy, biały jak śnieg. […]

Nieraz  na opłatku wytłoczone są święte obrazki.

Nieraz  jest gładki, ale przepasany wstążką  z gwiazdką.

W czasie Wigilii opłatek jest najważniejszy i zawsze pierwszy.

(Jan Twardowski)

 

Uroczysta cichość zaległa izbę.  Boryna się przeżegnał i podzielił opłatek pomiędzy wszystkich, pojedli go ze czcią, kieby ten chleb Pański.  – Chrystus się w onej godzinie narodził, to niech każde stworzenie krzepi się tym chlebem świętym! – powiedział Rocho. Tak Reymont w „Chłopach” opisuje  zwyczaj dzielenia się opłatkiem w wigilijny wieczór. Opłatek  jest porównany do  chleba Pańskiego, który jednoczy rodzinę. Dzielenie się nim oznacza przyjaźń i miłość, a więc zażegnanie kłótni i nieporozumień, wybaczenie oraz pojednanie. Poetka Mieczysława Buczkówna pisała tak: Podzielić się opłatkiem,/ powiedz mi, co to znaczy? /To dobrze życzyć innym/I wszystko im przebaczyć./ Przy wigilijnym stole /niech obcy gość zasiędzie./ W twoim rodzinnym kole – / przy opłatku, kolędzie. A ksiądz Zbigniew Głowacki uważa, że to jakby zapowiedź wejścia w głębię Tajemnicy Eucharystycznej na Pasterce i w czasie całych Świąt.

Tradycja dzielenia się opłatkiem  wywodzi się  z  wczesnego chrześcijaństwa – z eulogii, czyli błogosławieństwa. Wierni […] przynosili do świątyni chleby i przed mszą kładli je na ołtarzu. Część z nich […] biskup […] mocą Jezusa przemieniał w Ciało Pańskie, a pozostałą część błogosławił po mszy. To była eulogia – chleb błogosławiony. Spożywali go ci, którzy nie przystąpili do komunii. Pozostałe pobłogosławione chleby wierni obecni na mszy zanosili do domów tym, którzy nie mogli przyjść do świątyni.(Wikipedia) O eulogiach wspomina św. Łukasz w Dziejach Apostolskich: (...) trwali (…) we wspólnocie w łamaniu chleba i w modlitwie (...) a łamiąc chleb po domach, przyjmowali posiłek z radością i prostotą serca. (2, 42,46).

Opłatek – jego nazwa pochodzi od łacińskiego słowa oblatum (dar ofiarny). Ma on postać cieniutkiego płatka chlebowego (z białej mąki i wody, bez drożdży i soli). Wypiekaniem opłatków zajmowali  się ludzie świeccy, lecz  związani z Kościołem, albo członkowie zakonów. Sposób  robienia opłatków Reymont opisał w „Chłopach”. Organista (…) siedział przed ogniem i piekł opłatki… co chwila czerpał łyżką z michy rozrobione, płynne ciasto, rozlewał je na żelazną formę, ściskał, aż syczało, i kładł nad ogniem wspierając na cegle sztorcem ustawionej, przewracał formę, wyjmował opłatek i rzucał  na niski stołek, przed którym siedział mały chłopak i obcinał nożyczkami do równa.(…)  (Hanka) Wzięła go przez zapaskę i przeglądała pod światło ze czcią i trwogą jakąś.  — Jak to na nim wyciśnięte historie różne, Jezus!  — Na prawo, w pierwszym kółku, to Matka Boska, święty Jan, Pan Jezus, a w drugim kółku… widzicie… żłób, drabinę, bydlątka… Dzieciątko  Jezus na sianie, święty Józef, Matka Boska, a tu klęczą trzej królowie… (…)

W Polsce zwyczaj   dzielenia się opłatkiem  w czasie wieczerzy wigilijnej pojawił się w drugiej połowie XVIII wieku – najpierw w domach szlacheckich, a potem również  wśród innych stanów. Naturalnie, opłatek powinien być pobłogosławiony, aby święta miały wymiar duchowy. Oto fragment odpowiedniej modlitwy: Pobłogosław nas i te opłatki, którymi będziemy się łamać  i - zwyczajem ojców naszych - składać sobie wzajemne życzenia świąteczne.  Panie, Ty sam nauczyłeś nas tego, aby w znaku przełamania się chlebem dzielić się z innymi - a zwłaszcza z potrzebującymi - miłością, życzliwością i pokojem. Duchowni zachęcają  też wiernych:  Łamiąc się opłatkiem na początku wieczerzy wigilijnej nie tylko składajmy sobie życzenia, ale także wybaczajmy sobie urazy. Bądźmy dla siebie dobrzy jak chleb, którym się dzielimy.

Obyczaj łamania się opłatkiem – zdaniem papieża Jana Pawła II – jest zarówno elementem świąt Bożego Narodzenia, jak również  znakiem pojednania i braterstwa ludzi. Mówił  o tym   na Spotkaniu Młodych w Rzymie (w 1983 roku):  Opłatek to jest chleb pojednania. (…) Jeżeli Bóg jedna się z nami, to ja – człowiek muszę pojednać się ze swoim bratem. Łamiemy się tym opłatkiem z różnymi ludźmi, czasem bardzo nam bliskimi, z którymi nas wiele łączy, ale czasem także to i owo dzieli. I łamiemy się z ludźmi dalekimi, z którymi nas łączy mało (…) W tym opłatku stajemy się bratem i siostrą. Braćmi i siostrami, tak jak Bóg nas widzi.

Ipsa

 

Grafika:

https://kajabi-storefronts-production.kajabi-cdn.com/kajabi-storefronts-production/blogs/2147494413/images/uz8ce1sJSWG3y9RO49Mx_oplatek_1.jpg

http://pilczyca.org/wp-content/uploads/2015/12/OP%C5%81ATEK-WIGILIJNY.jpg 

https://mzw.com.pl/wp-content/uploads/2021/01/kartka_wesolych_swiat_east_news.jpg

Myśli o wychowaniu

 

           Marzenie o ideale

 

Nie traktuj siebie tak poważnie. Nikt poza tobą tego nie robi.

(Regina Brett)

 

Wybranym przez siebie cytatem nie chciałam nikogo obrazić. Nie o to chodzi, że kogoś traktuję niepoważnie, nie szanuję lub lekceważę. Na pewno nie! Chodzi raczej o zwrócenie uwagi na problem: Za dużo od siebie wymagasz. Odpocznij wreszcie! Nie możesz zbawić całego świata. Nie bądź taki poważny! Czy nie masz za dużo na głowie? Wyznaczanie sobie  zbyt  wysokich wymagań wynika najprawdopodobniej z dążenia do doskonałości. Niby każdy wie, że ideałów nie ma, ale jednocześnie chce je osiągnąć, czasem niestety ze skutkiem odwrotnym. Dobrze jest mieć marzenia i wyznaczone cele, do których się zmierza, ale nie każdemu to wychodzi na zdrowie. Zwłaszcza gdy celem jest perfekcjonizm.

Wbrew pozorom, perfekcjoniści wcale nie są perfekcyjni, oni chcą po prostu nimi być. Dlatego stawiają sobie wygórowane wymagania, obwiniają się o niepowodzenia, popadają w stres i mają poczucie beznadziejności. Takie przeżycia są oznaką  niezdrowego (nadmiernego)  dążenia do doskonałości. Zdaniem specjalistów, między innymi psychologa Grzegorza Mączki,  perfekcjonizm to cecha, która, choć często jest postrzegana jako pozytywna, może prowadzić do wielu problemów zdrowotnych, zarówno psychicznych, jak i fizycznych. Próba osiągnięcia doskonałości za wszelką cenę  wiąże się z ogromnym napięciem, a to z kolei znacznie obniża jakość i komfort życia. Perfekcjonizm można określić jako tendencję do wyznaczania sobie lub innym nienaturalnie wysokich standardów. Może on przejawiać się w dbałości o wygląd, dom, idealny wizerunek społeczny, idealne osiągnięcia itp. Perfekcjoniści często stawiają sobie wysoko poprzeczkę, czasem nawet za wysoko i nierzadko ich to gubi. Niektórzy starają się tak bardzo, że ciągle są podenerwowani, co określa się mianem „perfekcjonizmu upośledzającego”.

Psycholog Grzegorz Mączka, powołując się na The Gale Encyclopedia of Psychology 2nd edition, Gale Group 2001, pisze, że  wyróżnia się dwie grupy: perfekcjonistów zdrowych i niezdrowych. Różnica pomiędzy nimi jest taka, że pierwsza grupa jest na ogół zorganizowana, wyznacza sobie osiągalne cele, potrafi radzić sobie z krytyką, uczy się na błędach, ma w miarę wysoką samoocenę, skupia się na rozwiązaniach i cieszy się małymi sukcesami. Perfekcjoniści niezdrowi często działają według zasady: „wszystko, albo nic”.  Charakteryzuje ich branie na siebie zbyt wielu spraw, wyznaczanie sobie nieosiągalnych celów, nieradzenie sobie z krytyką, przeżywanie każdego popełnionego błędu, niska samoocena, koncentrowanie się na problemie, zamiast rozwiązaniu, satysfakcja tylko z wielkich osiągnięć, ciągłe niezadowolenie z siebie, niezdrowe porównywanie się do innych, strach przed porażką, nadmierna koncentracja na detalach, samokrytyka.

Perfekcjoniści, którzy dodatkowo posiadają pewne wrodzone talenty, mogą zostać wybitnymi sportowcami, muzykami, wykładowcami itp., jednak równie często mogą jednak ponosić porażki. Dlaczego? Ponieważ myślą w sposób „czarno–biały”,  a  więc dostrzegają tylko jeden właściwy cel i jedną właściwą do niego drogę. Przy tym skupiają się na precyzji i tracą czas, dążąc do ideału. W skrajnych przypadkach nawet niewielkie zadania mogą stać się przytłaczające, prowadząc do frustracji czy odkładania takich zadań na później z powodu lęku. Nierzadko perfekcjoniści w sposób wybiórczy postrzegają swoje sukcesy: oskarżają siebie surowo za potknięcia, równocześnie bagatelizując znaczenie własnych osiągnięć. Z tego powodu często trudno im odczuwać radość czy satysfakcję.

Badania prowadzone przez psychologów dowodzą, że perfekcjonizmowi mogą towarzyszyć  różne dolegliwości, na przykład ból głowy oraz ciągłe zmęczenie. Perfekcjoniści  często nie podejmują  nowych działań  ze strachu przed „byciem początkującym”. Negatywne rezultaty  perfekcjonizmu są widoczne szczególnie wtedy, gdy człowiek chce być  doskonały we wszystkim. W skrajnych przypadkach perfekcjoniści  chorują na depresję albo stwierdza się u nich osobowość obsesyjno-kompulsywną. Bywa, że perfekcjoniści miewają objawy anoreksji lub bulimii, co wiąże się z pragnieniem posiadania idealnego wyglądu. Źródłem perfekcjonizmu najczęściej jest środowisko. Skłonność do perfekcjonizmu częściej mają osoby zbytnio krytykowane w dzieciństwie przez rodziców albo te, które straciły w dzieciństwie kogoś z rodzeństwa lub rodzica.

Skąd pomysł na poruszenie tego tematu? Po pierwsze, interesują mnie tematy psychologiczne i pragnę tym postem zachęcić również czytelników do zgłębiania tajemnic ludzkiego umysłu. Po drugie,  sama jestem perfekcjonistką.  Perfekcjonistką, która wcale nie jest idealna, której niezbyt  wiele wychodzi i którą przytłacza jej własny styl życia. Nigdy nie jestem pewna swojej wiedzy,  nigdy nie jestem z siebie całkowicie zadowolona, bo przecież zawsze mogło być lepiej. Ciągle walczę z poczuciem winy, że zrobiłam za mało, bo naturalnie mogłam więcej. Myślicie, że zmyślam? Otóż, nie! Na przykład teraz jestem przekonana, że mój artykuł - rzecz jasna - również nie wyszedł perfekcyjnie.

A wam drodzy perfekcjoniści życzę spokoju, odpoczynku od natrętnych myśli oraz tego, żebyście nie byli dla siebie zbyt surowi.

Paulina

 

Grafika:

https://previews.123rf.com/images/holymoly/holymoly1305/holymoly130500006/19706998-perfect.jpg

https://img.freepik.com/premium-wektory/osiagniecie-ustalonych-celow-w-zyciu-koncepcja-3d-cel_1430834-18.jpg

https://img.freepik.com/premium-wektory/ikona-perfekcji-3d-ilustracja-z-kolekcji-umiejetnosci-poznawczych-ikona-kreatywna-perfekcja-3d-dla-szablonow-projektow-stron-internetowych-infografiki-i-nie-tylko_676904-548.jpg