17 stycznia 2026

Myśli o wychowaniu

 

  Młodzież w cyfrowym świecie 

 

Młodzi ludzie (…) nie mają podziałów online i offline.

Dla nich świat realny i cyfrowy to jedna rzeczywistość.

(Karolina Pilawa)

 

Dojrzewanie  i dorastanie jest okresem kształtowania potrzeb, nie tylko biologicznych, ale przede wszystkim psychospołecznych. Wśród  nich  bardzo ważne są potrzeby emocjonalne, które na tym etapie są przeciwstawne i chwiejne, co wynika z nieustabilizowanego systemu wartości. Rodzaj emocji (dodatnie lub ujemne) zależy od  doświadczeń społecznych, czyli wpływu rodziny i  rówieśników. W pozytywnym środowisku rodzinnym  rozwój emocjonalny jest ukierunkowany na dobro i uwrażliwienie na przejawy  zła. Współczesna rzeczywistość  jest jednak  zdominowana przez świat cyfrowy i obecność mediów społecznościowych.  Wprowadza  on nowe, nieznane wcześniej wyzwania, z którymi musi mierzyć się dzisiejsza młodzież. 

Nie sposób nie zauważyć, że świat cyfrowy, choć oferuje dostęp do wiedzy, kontaktów i rozrywki, niesie również zagrożenia dla zdrowia psychicznego młodego pokolenia. Badania pokazują, że spędzanie dużej ilości czasu w intrenecie ma niekorzystny wpływ na psychikę młodego człowieka, co może nieść ze sobą konsekwencje w postaci chorób psychicznych.  Wirtualna przestrzeń, choć pozornie sprzyja nawiązywaniu relacji, często pogłębia izolację i wzmaga uczucie braku autentycznego kontaktu. 

W Polsce coraz częściej prowadzi  się badania na temat korzystania przez młodzież z mediów społecznościowych, ponieważ skala uzależnień od Internetu wciąż rośnie. Młodzi ludzie spędzają coraz więcej czasu online –średnio 5 godzin i 36 minut dziennie. Około  16 % nastolatków deklaruje, że nie potrafi wytrzymać bez mediów społecznościowych dłużej niż godzinę. Co czwarty z nich przyznaje, że ma trudności z myśleniem o czymś innym niż platformy społecznościowe. Dlatego uczniowie nawet podczas lekcji do nich zaglądają. Choć Internet niesie ze sobą wiele korzyści, ma on także swoją ciemną stronę. Ludzie w mediach czują się bowiem bezkarni, co wykorzystują do ośmieszania lub poniżania innych. Niemal 40% nastolatków doświadczyło wyzwisk w sieci, a co czwarty był ośmieszany i/lub poniżany. Młodzież w dobie Internetu coraz częściej nie rozmawia ze sobą w świecie rzeczywistym, lecz za pomocą komunikatorów. Zamyka  się w sobie, a to prowadzi do poczucia samotności, a przecież właśnie komunikacja z rówieśnikami jest ważna dla właściwego  rozwoju.

Ostatnio powstał  film ,,Dojrzewanie”, który w poruszający  i realistyczny sposób ukazuje dramatyczne dylematy, z jakimi zmagają się młodzi ludzie w dzisiejszych czasach.  Dorastaniu  młodzieży stale  towarzyszy presja otoczenia- w szkole, w telefonie, na ekranie, w komentarzach. Serial  odzwierciedla codzienne realia życia wielu nastolatków: poczucie osamotnienia, lęk przed odrzuceniem, konieczność nieustannego dopasowania się do zmieniających się oczekiwań społecznych. Film stał się pretekstem do głębszej  refleksji - zarówno nad  stanem psychicznym młodego pokolenia, jak  również nad rolą dorosłych w tym procesie. Rodzice powinni być ostoją dla swoich dzieci, aby mogły radzić sobie ze swoimi emocjami. Nie wystarczy chronić dzieci przed zagrożeniami świata cyfrowego. Trzeba także nauczyć je radzić sobie emocjonalne w tej nowej rzeczywistości. 

Dojrzewanie  w świecie pozbawionym wyraźnych granic między tym, co realne a tym co wirtualne, wymaga ze strony starszych obecności, rozmowy, zrozumienia i wsparcia. Dojrzewanie bowiem  to proces, który nie powinien odbywać się w samotności. Tylko wtedy młodzi ludzie zdołają przejść ten trudny etap życia -  nie jak ofiary epoki ekranów, lecz jako ich świadomi uczestnicy. 

Aleksandra 

  

Grafika: 

https://www.termedia.pl/f/pages/53154_d0e316762b9a0ea47dacedce992b9208_blog.jpg 

https://i.ytimg.com/vi/cBv5mXl789M/hq720.jpg?sqp=-oaymwEhCK4FEIIDSFryq4qpAxMIARUAAAAAGAElAADIQj0AgKJD&rs=AOn4CLC-ijC6hLXGOmseVizLfzC0bn2r-Q

10 stycznia 2026

Językowe potyczki

 

        Co musimy wiedzieć? 

 

 

Celem nowych zasad pisowni i interpunkcji

jest uproszczenie i ujednolicenie języka polskiego.

(Rada Języka Polskiego)

 

Od 1 stycznia 2026 roku obowiązuje nowy dokument  „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej”, tym samym nieaktualne stają się przepisy z lat 1997–2008.  Wprawdzie  celem wprowadzenia zmian jest „uproszczenie języka polskiego”, jednak dla nas – uczniów i użytkowników polszczyzny – to na początek  pewne utrudnienie. Dlaczego? Ponieważ trzeba  przyswoić nowe zasady pisowni i stosować je w praktyce. W dzisiejszym poście informujemy o najważniejszych zmianach w polskiej orografii.

Wielką literą piszemy nazwy mieszkańców miast i ich dzielnic, osiedli i wsi, na przykład:  Zamościanin, Szczebrzeszynianka, Biłgorajanie, Wielączanin, Żoliborzanka.

Wielką literą  piszemy nazwy firm, marek i modeli wyrobów przemysłowych, a także pojedyncze egzemplarze tych wyrobów, na przykład: samochód marki Audi; zajechał nowym Audi.

Obowiązuje  rozdzielna pisownia cząstek –bym, -byś, -by, -byśmy,               -byście  ze spójnikami, na przykład:  Pomyśl, czy byś chciał dołączyć do naszej klasy.

Stosujemy łączną pisownię partykuły  nie- z imiesłowami odmiennymi  (przymiotnikowymi), na przykład: nieprzygotowany, nieczytający.

Małą literą piszemy przymiotniki tworzone od nazw osobowych,  zarówno dzierżawcze (czyj?),  jak i jakościowe (jaki?), na przykład: epopeja mickiewiczowska,  koncert chopinowski, etyka arystotelesowska.

Małą lub wielką literą zapisujemy przymiotniki zakończone  na  -owy, -in(-yn)ów,  a utworzone od  imion (lub nazwisk), na przykład: wiersz Norwidowy (norwidowy); Adamów (adamów) poemat; Marysine (marysine) książki.

Obowiązuje łączna pisownia członu pół– w wyrażeniach: półzabawa, półnauka; półżartem, półserio; półspał, półczuwał  oraz pisownia z łącznikiem w połączeniu typu: pół-Polka, pół-Francuzka (gdy kobieta jest  w połowie Polką, w połowie Francuzką).

W  parach wyrazów równorzędnych oraz w  identycznie brzmiących, występujących  razem, są możliwe trze wersje pisowni: z łącznikiem, np. tuż-tuż; trzask-prask; bij-zabij; z przecinkiem, np. tuż, tuż; trzask, prask; bij, zabij; rozdzielnie, np. tuż tuż; trzask prask; bij zabij.

Wielkimi literami piszemy wszystkie człony w nazwach  komet, na przykład: Kometa Halleya, Kometa Enckego.

Wielkie  litery obowiązują we wszystkich członach wielowyrazowych nazw geograficznych i miejscowych, których drugi człon jest rzeczownikiem w mianowniku, na przykład: Pustynia Gobi, Półwysep Hel, Wyspa Uznam.

Wielkimi literami  zapisujemy nazwy obiektów przestrzeni publicznej: Brama Lubelska, Aleja 1 Maja, Rynek Solny, Park Miejski, Kościół i Klasztor Klarysek, Pałac Zamoyskich, Pomnik Dzieci Zamojszczyzny, Cmentarz Parafialny. Taka sama pisownia obowiązuje nazwy ze słowami:  aleja,  bulwar, kopiec, osiedle, plac, willa, zamek, most, molo.  Wyjątek stanowi ulica, na przykład:  ulica Ormiańska, ulica Bazyliańska.

Wielkimi  literami zapisuje się wszystkie człony (oprócz przyimków i spójników) w wielowyrazowych  nazwach lokali usługowych i gastronomicznych, na przykład: Kino Stylowy, Karczma Góralska,  Restauracja Bohema, Cukiernia Sowa; Verona Cafe, Piwnica pod Świętym Kazimierzem. 

Wielkimi literami piszemy wszystkie człony (oprócz przyimków i spójników oraz wyrazów typu imienia) w nazwach orderów, medali, odznaczeń, nagród i tytułów honorowych, na przykład: Nagroda Nobla, Nagroda Rektora za Wybitne Osiągnięcia Naukowe, Nagroda Wielkiego Kalibru, Mistrz Mowy Polskiej, Ambasador Polszczyzny, Honorowy Obywatel Miasta Zamościa.

Obowiązuje łączna pisownia  partykuły nie– z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi  - w stopniu wyższym i najwyższym, na przykład: niegrzeczny, niegrzeczniejszy, nienajgrzeczniejszy; nielepiej, nienajlepiej. 

Dopuszczalna jest rozdzielna pisownia cząstek: super-, ekstra-, eko-, wege- mini-, maksi, midi-, mega-, makro-  z wyrazami zapisywanymi  małą literą, które mogą występować również jako samodzielne wyrazy, na przykład ekożywność lub eko żywność, bo jest możliwe: żywność eko.

Cząstki  niby-  i quasi-  występują łącznie z wyrazami pisanymi małą literą, na przykład: nibyartysta, nibygotyk, nibyromantyczny; quasiopiekun, quasinauka. Pisownia niby- i quasi-  z łącznikiem obowiązuje przed wyrazami zapisywanymi wielką literą, np. niby-Polak, quasi-Anglia.

Co sądzicie o nowych regułach pisowni? Czy rzeczywiście będzie  prościej, jak obiecują znawcy ortografii? Językoznawca Jan Tokarski w „Traktacie o ortografii polskiej” był realistą. Pisał: „Ortografia czy pisownia nie budzą nastrojów podniosłych, a ich barwę emocjonalną można by zestawić z dokuczliwością uwierania buta”. Chyba trzeba będzie się  nauczyć zasad nowej ortografii, żeby zanadto nie uwierała.

Skriva

 

Grafika:

https://pan.pl/app/uploads/2024/05/4084-Przekonwertowany_2.jpg

https://forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/11/Rada_Jezyka_Polskiego_logo_-1.jpg