Chemia wokół nas
Uczony jest w swojej pracowni nie tylko technikiem,
lecz również dzieckiem wpatrzonym w zjawiska przyrody,
wzruszające jak czarodziejska baśń.
(Maria Skłodowska-Curie)
Na pytanie, czy lubisz chemię, większość z nas (nawet uczniowie biol-chemu) bez wahania powie, że nie. Spora liczba ponuro żartuje, ze woli wypić kwas siarkowy niż słuchać wykładów z chemii. Ja jednak – na przekór tym opiniom – fascynuję się chemią i dziś opowiem o jej powiązaniach z otaczającym nas światem.
Człowiek poznaje pierwsze pierwiastki. Choć trudno w to uwierzyć, ale pierwszy odkryty pierwiastek chemiczny znany jest od ponad 10 000 lat! W 9000 r. p.n.e. została poznana miedź, z której dzisiaj są wykonywane chociażby przewody miedziane przewodzące prąd. Między odkryciem miedzi a 500 r. p.n.e., odkryto kolejno: żelazo, antymon, węgiel, złoto, srebro, rtęć, ołów, cynę i siarkę. Od tamtego momentu do 1600 r. n.e. odkryto tylko 3 nowe pierwiastki: arsen, bizmut i cynk. Obecnie bizmut można kojarzyć z popularnym na TikToku tworzeniem kryształów bizmutowych przy pomocy fal dźwiękowych muzyki. Poniższe zdjęcie pochodzi z fragmentu filmu użytkownika TikToka @minerals_rock, który stworzył ten kryształ z wykorzystaniem muzyki Beethovena.
Czy życie istnieje dzięki chemii? Teorie związanie z powstaniem wszechświata są różne, jednak teoria Wielkiego Wybuchu również jest związana z chemią. Zgodnie z założeniami tej teorii, kilka sekund po wybuchu rozpoczął się etap zwany nukleosyntezą pierwotną (ang. Big Bang nucleosynthesis) i wówczas powstały pierwsze pierwiastki chemiczne. Głównie wodór i hel oraz mniejsze ilości litu. Dzięki temu oraz zjawisku promieniotwórczości zaczęło powstawać coraz więcej pierwiastków na drodze przemian jądrowych, w tym również tlen oraz azot, bez których nie byłoby możliwe życie. Teoria Wielkiego Wybuchu jest więc też fundamentem dla stworzenia chemii, gdyż dzięki niej istnieją pierwiastki, życie oraz chemia jako dziedzina nauki.
Owocowe zapachy to również chemia. Estry są znane jako związki alkoholi i kwasów karboksylowych. Choć trudno w to uwierzyć, ale te należące do estrów aromatycznych są odpowiedzialne za zapachy owocowe. Na przykład butanian etylu (produkt reakcji etanolu z kwasem masłowym) ma zapach ananasowy. Dlatego wszelkiego rodzaju mgiełki czy perfumy z nutą ananasa mogą zawierać taki ester. Kolokwialnie mówiąc, perfumujemy się połączeniem spirytusu i zjełczałego masła. Dla zainteresowanych: niżej zapis powstawania esteru.
Pigmenty i barwniki – co to jest? To znowu chemia! Zielony pigment to nic innego jak tlenek chromu (III) Cr2O3. Można więc spekulować, że na pierwszym obrazku Maria Skłodowska-Curie trzyma wodę, do której dorzuciła tlenek chromu. Inne ciekawostki: kationy Cu(NH3)42+ mają szafirowe zabarwienie, czy aniony MnO4- są fioletowe.
Związki chemiczne wykorzystywane w medycynie. Po pierwsze – płyn Lugola, czyli roztwór jodu i jodku potasu (I2 i KI). Był stosowany po wybuchu reaktora w elektrowni atomowej w Czarnobylu. Jego zadaniem była ochrona ludzi przed pochłanianiem szkodliwych izotopów (odmian) jodu, które mogą powodować na przykład nowotwory ze względu na działanie radioaktywne. Płyn Lugola podawano również w celu wysycenia tarczycy stabilną, nieszkodliwą formą jodu (I2), aby nie mogła pochłaniać szkodliwej jego odmiany. W leczeniu ospy wietrznej są stosowane kąpiele w rozcieńczonym roztworze nadmanganianu potasu (KMnO4) – ze względu na jego właściwości odkażające. Może być też wykorzystywany do odkażania ran, płukania jamy ustnej i gardła.
Chemia jest interesującą dziedziną nauki. Wyjaśnia wiele zjawisk, a przede wszystkim z jej związków korzystamy na co dzień, choćby używając mydła, które jest połączeniem glicerolu i kwasów tłuszczowych. Trzeba jednak zrozumieć zależności chemii i potrzeb naszego życia, aby polubić tę naukę. Mnie do fascynacji chemią motywują słowa Marii Skłodowskiej- Curie: „Uczony jest w swojej pracowni nie tylko technikiem, lecz również dzieckiem wpatrzonym w zjawiska przyrody, wzruszające jak czarodziejska baśń”. W laboratorium chemicznym naprawdę można poczuć się jak dziecko podpatrujące fenomen natury.
Zafascynowany chemik z 3g
Grafika:
https://vm.tiktok.com/ZNdAvJrp8/ (kryształ bizmutowy)
https://e-chemia.nazwa.pl/efektowna/media/aniony/manganianowy/1.JPG (manganian (VII) potasu)
Reszta obrazów została wygenerowana przez sztuczną inteligencję ChatGPT (Open
Bardzo ciekawy post! Będąc na biol-chemie preferuję naukę chemii niż
OdpowiedzUsuńbiologii - uważam, że jest to niezwykle fascynująca dziedzina nauki. Często nawet nie zdajemy sobie sprawy, że tak naprawdę wszystko, co nas otacza, jest związane z chemią, ponieważ zbudowane jest z atomów. Myślę również, że powinniśmy pielęgnować pamięć o najwybitniejszej chemiczce - Marii Skłodowskiej-Curie, która była przecież Polką. Niestety, coraz częściej spotykam się z wypowiedziami młodych Polaków, którzy przekonują innych, że była to Francuzka z krwi i kości.
Ttekst uświadamia mi, jak bardzo chemia przenika wszystko wokół nas. Nawet jeśli na co dzień tego nie jesteśmy w stanie zauważyć. Może problem nie leży w samej chemii, tylko w tym, że rzadko patrzymy na nią z ciekawością zamiast zniechęceniem.
OdpowiedzUsuńTen tekst to świetny przykład, że pasja do chemii pozwala zobaczyć magię tam gdzie inni widzą tylko wzory, reakcje i "nudną" teorię.
OdpowiedzUsuńBardzo przydatna jest ta część o medycynie, zwłaszcza o płynie Lugola i Czarnobylu. Takie przykłady najlepiej pokazują, że wiedza chemiczna jest nam po prostu potrzebna w życiu do bezpieczeństwa i zdrowia.
OdpowiedzUsuńNaprawdę ciekawy wpis, szczególnie te fragmenty o chemii w codziennym życiu.
OdpowiedzUsuńBardzo ciekawy tekst. Pokazujesz, że chemia nie jest tylko trudnym przedmiotem, ale czymś obecnym w codziennym życiu. Podoba mi się sposób, w jaki podajesz przykłady są proste i łatwe do zrozumienia. Dzięki temu wpis zachęca, żeby spojrzeć na chemię z większym zainteresowaniem.
OdpowiedzUsuńTen tekst świetnie pokazuje, że chemia jest wszędzie wokół nas, od starożytnych odkryć po dzisiejsze wynalazki.
OdpowiedzUsuńChemia to bardzo piękna ale również skomplikowana dziedzina nauki. Sama jestem na kierunku, gdzie muszę uczyć się chemii na poziomie rozszerzonym i czasami jest dosyć trudno ale w takich momentach warto przypomnieć sobie swój cel w życiu i zmotywować do dalszej nauki.
OdpowiedzUsuńChemia często kojarzy się tylko z wzorami i doświadczeniami, ale tak naprawdę jest wszędzie wokół nas - w jedzeniu, powietrzu i codziennych reakcjach. Dla mnie również bardzo ciekawa była wzmianka o działaniu płynu Lugola w Czarnobylu, ale i codzienności. Jest to wiedza, która naprawdę może się przydać.
OdpowiedzUsuń